Activerend onderwijzen met behulp van Leren in 5 dimensies

Het traditionele onderwijs is gebaseerd op het leerstofparadigma. Dat wil zeggen dat de leraar kennis overdraagt en hoopt dat dit in het geheugen van de leerling blijft hangen. In dit paradigma is er weinig aandacht voor de onderliggende leerprocessen waardoor dit een ‘black box’ blijft. De laatste jaren is vanuit de cognitieve psychologie en het sociaal constructivisme de basis gelegd voor het denken-en-doen-paradigma. In dit paradigma wordt aandacht besteed aan hoe leerlingen denken over en handelen met kennis. 

Het model Leren in 5 dimensies van Marzano en Miedema berust op het laatste paradigma. Het beschrijft hoe een leerling actief en zelfstandig tot leren komt. Ik neem je in deze blog kort mee in de vijf dimensies.

Dimensie 1: Motivatie

De dimensie Motivatie gaat over de houding ten opzicht van school en leren. Leerkrachten en leerlingen moeten er samen voor zorgen dat deze houding positief is, zodat leerlingen zin hebben om te leren. Het school- en klassenklimaat spelen hierbij een grote rol. Een gevoel van veiligheid is essentieel om leerresultaten te behalen. Ook de betrokkenheid bij het eigen leerproces en schoolse taken als waardevol beoordelen zijn belangrijke factoren om de motivatie aan te wakkeren.

Er zijn verschillende strategieën en technieken om de zin in het leren bij leerlingen aan te wakkeren. Ben je benieuwd welke? Kijk dan bij de training Leren in 5 dimensies.

Dimensie 2: Nieuwe kennis verwerven en integreren

Leren is het actief opbouwen van kennis. Nieuwe kennis wordt vanuit eerdere ervaringen en voorkennis geïnterpreteerd. Om nieuwe kennis te kunnen begrijpen is het noodzakelijk een verbinding tussen oud en nieuw te maken. Op deze manier is je kennissysteem continu in ontwikkeling.

Als het gaat om het leren van vaardigheden gaat dat ietsje anders. Hier is een driefasenmodel op van toepassing. Allereerst moet de leerling een idee krijgen van het stappenplan van een vaardigheid. Vervolgens probeert een leerling alle stappen van dat plan uit. Tot slot wordt de vaardigheid zolang geoefend dat deze is ingesleten of geautomatiseerd. 

Dimensie 3: Bestaande kennis verbreden en verdiepen

Kennis is niet statisch, maar wordt constant uitgebreid en verdiept. Daardoor is kennis wendbaar en kan het worden gebruikt in de wereld om ons heen. Om kennis te verdiepen en uit te breiden zijn denkvaardigheden van belang. Denk hierbij aan het zoeken naar verschillen en overeenkomsten, induceren en deduceren, onderbouwen, analyseren en het vormen van eigen normen en waarden. 

Dimensie 4: Onderzoek doen

Bij deze dimensie gaat het om het toepassen van kennis in levensechte situaties. Door de wereld om hen heen te onderzoeken, worden leerlingen in staat gesteld hun kennis te gebruiken. Onderzoekend leren is vaak leerlinggestuurd. Dit betekent dat de leerling actief is, eigen keuzes mag maken en volledige verantwoording draagt over het proces en het resultaat. Bij zo’n project zijn de motivatie en betrokkenheid dan ook vaak groot.

Dimensie 5: Reflectie

Reflectie is de laatste vorm van denken die leerlingen ontwikkelen met behulp van het Leren in 5 dimensies. Als een leerling zich bewust is van zijn leren en nadenkt over wat hij/zij aan het doen is, dan zal deze leerling een betere leerder worden. Het ontwikkelen van deze denkgewoontes moeten eigenlijk altijd op de achtergrond in een leerproces aanwezig zijn. Leerlingen die zich deze gewoontes eigen hebben gemaakt zijn in staat na te denken over hun eigen aanpak. Voorbeelden van reflectievaardigheden zijn: kritisch denken, creatief denken en zelfregulerend denken.

Leren in 5 dimensies is geen lineair proces. Zo zijn de dimensies Motivatie en Reflectie altijd op de achtergrond aanwezig. Dimensies 2, 3 en 4 zijn voor de kracht van het modeldenken uit elkaar gehaald, maar zijn in werkelijkheid nooit zo scherp van elkaar te onderscheiden. De vijf dimensies zijn dan ook geen stappen in een proces. Maar ze geven ons wel inzicht in het zeer complexe proces dat leren is.



Ben je benieuwd geworden naar hoe het model Leren in 5 dimensies het onderwijs op jouw school kan verbeteren? Volg dan onze teamscholing of neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.